2026 Yılında Periyodik Kontrolü Zorunlu İş Ekipmanları Nelerdir?

İşletmelerde kullanılan makine, ekipman ve tesisatların güvenli şekilde çalışması, iş sağlığı ve güvenliğinin temel unsurlarından biridir. Fabrikalarda, depolarda, üretim tesislerinde ve çeşitli işyerlerinde kullanılan ekipmanların zaman içerisinde aşınması, hasar görmesi veya güvenlik özelliklerini kaybetmesi ciddi risklere yol açabilir.

Bu nedenle iş ekipmanları periyodik kontrolü, işletmelerin hem çalışan güvenliğini sağlaması hem de yürürlükteki mevzuata uyum göstermesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Peki, 2026 yılında hangi iş ekipmanları periyodik kontrole tabidir? Kontroller kimler tarafından yapılır ve işletmeler nelere dikkat etmelidir?

Periyodik Kontrol Nedir?

Periyodik kontrol; iş ekipmanlarının ilgili mevzuat, teknik standartlar ve kontrol kriterleri doğrultusunda yetkili kişiler tarafından muayene ve gerektiğinde test edilerek güvenlik durumlarının değerlendirilmesidir.

Periyodik kontrol yalnızca ekipmanın çalışıp çalışmadığının incelenmesi değildir. Ekipmanın güvenli kullanımını etkileyebilecek mekanik, elektriksel ve yapısal uygunsuzlukların belirlenmesi de bu sürecin önemli bir parçasıdır.

2026 Yılında Hangi İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrolü Zorunludur?

25 Nisan 2013 tarihli İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ve sonraki değişiklikleri kapsamında, Yönetmeliğin EK-III bölümündeki tablolarda yer alan ekipman ve ekipman grupları periyodik kontrole tabidir.

Başlıca kontrol grupları şunlardır:

1. Kaldırma ve İletme Ekipmanları

Forkliftler, vinçler, caraskallar, belirli kaldırma platformları ve diğer kaldırma-iletme ekipmanları işletmelerde yoğun şekilde kullanılmaktadır.

Bu ekipmanların kontrollerinde taşıyıcı sistemler, kaldırma mekanizmaları, güvenlik donanımları ve ekipmanın özelliklerine göre gerekli teknik testler değerlendirilir.

2. Basınçlı Kap ve Tesisatlar

Kompresör hava tankları, hidroforlar, genleşme tankları, buhar kazanları ve ilgili basınçlı ekipmanlar, basınç altında çalışmalarından dolayı özel güvenlik önlemleri gerektirir.

Periyodik kontroller sırasında ekipmanın yapısına ve uygulanabilir kriterlere göre basınç güvenliği, bağlantılar, emniyet donanımları ve diğer teknik özellikler incelenir.

3. Elektrik Tesisatı ve Elektriksel Sistemler

Elektrik iç tesisatı, topraklama tesisatı ve yıldırımdan korunma sistemleri işletmelerde elektriksel güvenliğin önemli bileşenleridir.

Periyodik kontrollerde ilgili projeler, ölçümler, koruma sistemleri ve tesisatın teknik uygunluğu değerlendirilir.

4. Endüstriyel Raf ve Kapılar

Depolama alanlarında kullanılan endüstriyel raf sistemleri, taşıdıkları yükler ve forklift trafiği nedeniyle düzenli teknik değerlendirme gerektirir.

Raf kontrollerinde taşıyıcı profiller, bağlantılar, deformasyonlar, darbe hasarları ve sistemin genel güvenlik durumu incelenir.

Endüstriyel kapılarda ise hareket mekanizmaları, güvenlik tertibatları ve çalışma koşulları değerlendirilir.

5. Makine ve Tezgâhlar

Üretim tesislerinde kullanılan pres, torna, freze ve benzeri tezgâhların güvenli kullanımı büyük önem taşımaktadır.

Ekipmanın türüne göre hareketli parçalar, koruyucular, acil durdurma sistemleri ve diğer güvenlik bileşenleri kontrol edilir.

Periyodik Kontroller Kaç Yılda Bir Yapılır?

Periyodik kontrol süreleri bütün ekipmanlar için aynı değildir.

Kontrol aralıkları; Yönetmeliğin EK-III bölümündeki hükümler, ilgili standartlar, üretici kriterleri ve ekipmanın özellikleri dikkate alınarak belirlenir.

Birçok ekipman için azami kontrol süresi bir yıl olarak uygulanmakla birlikte farklı kontrol sürelerine tabi ekipmanlar da bulunmaktadır.

Ayrıca önemli bakım ve onarımlar, ekipmanın yerinin değiştirilmesi veya güvenliğini etkileyen olaylar sonrasında mevzuat kapsamında yeniden kontrol gerekebilir.

Periyodik Kontrolleri Kimler Yapabilir?

Periyodik kontroller, ilgili ekipman grubu için mevzuatta yetkilendirilmiş ve gerekli kayıt şartlarını sağlayan kişiler tarafından gerçekleştirilmelidir.

Kontrolü gerçekleştirecek kişinin mesleki yetkisi, ekipman türüne göre değişebilir.

İşletmelerin hizmet almadan önce kontrolü yapacak kişinin yetkisini, kullanılacak teknik kriterleri ve raporlama koşullarını değerlendirmesi önemlidir.

Periyodik Kontrol Yaptırılmazsa Ne Olur?

Zorunlu periyodik kontrollerin yaptırılmaması, işletmeler açısından iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırılık oluşturabilir.

Bunun yanında kontrol edilmeyen iş ekipmanlarında ortaya çıkabilecek teknik uygunsuzluklar çalışan güvenliğini tehlikeye atabilir, üretim kayıplarına ve beklenmeyen maliyetlere neden olabilir.

Düzenli kontrollerin temel amacı yalnızca mevzuat yükümlülüklerini karşılamak değil, güvenli çalışma ortamının sürdürülmesini desteklemektir.

İzmir Periyodik Kontrol Hizmetleri – RB Kontrol Mühendislik

RB Kontrol Mühendislik, İzmir ve çevresindeki sanayi tesisleri, fabrikalar, depolar ve işletmeler için mekanik ve elektriksel periyodik kontrol alanlarında mühendislik hizmetleri sunmaktadır.

Forklift, vinç, basınçlı kap, endüstriyel raf ve ilgili elektriksel tesisat kontrollerinde işletmelerin ihtiyaçlarını değerlendirerek uygun kontrol süreçlerinin planlanmasına destek sağlıyoruz.

İzmir başta olmak üzere Bornova, Bayraklı, Kemalpaşa, Çiğli, Aliağa, Torbalı ve çevre sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren işletmeler, periyodik kontrol ihtiyaçları için bizimle iletişime geçebilir.

RB Kontrol Mühendislik – Mühendislikte Güven, Kontrolde Hassasiyet.